Tau tak? Pencemaran udara dikaitkan dengan risiko glaukoma 70% lebih tinggi

Musim jerebu biasanya buat kita risau pasal paru-paru. Batuk, sesak nafas, tekak gatal. Tapi ada satu organ lain yang terdedah terus kepada udara kotor setiap saat kita buka mata: mata kita sendiri.

Satu kajian besar yang dibentangkan pada September 2026 mendapati orang yang tinggal di kawasan paling tercemar mempunyai risiko glaukoma sehingga 70% lebih tinggi berbanding kawasan paling bersih.

Apa kajian ni jumpa?

Kajian ini ialah ulasan sistematik dan meta-analisis yang menggabungkan 41 kajian pemerhatian, melibatkan data jutaan orang di Asia Timur dan United Kingdom. Ia dibentangkan oleh Dr Ahmed Alnabihi dari King Khaled Eye Specialist Hospital, Riyadh, di Kongres ESCRS ke-44 (persatuan pakar bedah katarak dan refraktif Eropah).

Penemuan utama:

• Glaukoma: kawasan paling tercemar dikaitkan dengan peluang glaukoma sehingga 70% lebih tinggi. Untuk setiap peningkatan pendedahan yang ketara, risiko naik kira-kira 8%.
• Katarak: risiko naik kira-kira 4% untuk setiap peningkatan pendedahan yang ketara.
• Degenerasi makula (AMD): buktinya kurang konsisten.
• Kaitan paling kuat ialah dengan PM2.5, iaitu habuk halus yang juga menjadi komponen utama jerebu.

Kenapa udara kotor boleh kena mata?

Permukaan mata, termasuk lapisan air mata, konjunktiva dan kornea, terdedah terus kepada udara luar. Tiada penapis macam hidung.

Penyelidik mencadangkan habuk halus PM2.5 boleh mencetuskan keradangan dan tekanan oksidatif dalam badan. Dalam jangka panjang, ini mungkin merosakkan saraf optik (berkaitan glaukoma) atau menjejaskan kanta mata (berkaitan katarak).

Tau tak? Katarak ialah punca utama masalah penglihatan di dunia, menjejaskan kira-kira 94 juta orang. Glaukoma pula sering digelar "pencuri penglihatan senyap" sebab ia boleh berkembang tanpa simptom awal yang jelas.

Tapi jangan panik dulu

Ini penting: kajian ni menunjukkan kaitan (association), bukan bukti bahawa jerebu menyebabkan glaukoma secara terus. Semua data datang daripada kajian pemerhatian, jadi faktor lain mungkin turut terlibat.

Penyelidik sendiri meminta lebih banyak kajian, terutamanya di kawasan yang sangat tercemar. Satu lagi perkara: kajian ni melihat pendedahan jangka panjang, bukan beberapa hari jerebu.

Jerebu di Malaysia sekarang

Kementerian Kesihatan (KKM) mengaktifkan Bilik Gerakan Jerebu Kebangsaan sejak 4 September 2026. Menurut kenyataan Menteri Kesihatan pada 15 Oktober:

• Kes jangkitan saluran pernafasan atas (URTI) naik 167.21% kepada 7,065 kes pada minggu epidemiologi ke-36, berbanding 2,644 kes minggu sebelumnya.
• KKM memantau URTI, asma dan konjunktivitis (radang mata) di 78 fasiliti sentinel.
• Aktiviti luar dicadangkan ditangguhkan bila IPU melebihi 100, dan penutupan sekolah dicadangkan bila IPU melebihi 200.

Jaga mata masa jerebu

Langkah mudah yang boleh membantu:

• Kurangkan masa di luar bila IPU tinggi. Semak bacaan IPU semasa sebelum keluar.
• Pakai cermin mata atau cermin mata hitam bila di luar, untuk kurangkan habuk kena mata.
• Jangan gosok mata. Basuh tangan dulu, dan bilas mata dengan air bersih kalau rasa berpasir.
• Ubat titis mata pelincir (air mata tiruan) boleh bantu bila mata kering. Tanya ahli farmasi untuk jenis yang sesuai.
• Jumpa doktor kalau mata merah, sakit, berair berterusan, atau penglihatan kabur.

Artikel ini untuk maklumat am, bukan nasihat perubatan. Kalau ada masalah mata, sila rujuk doktor atau pakar mata.

Mata korang pun rasa pedih masa jerebu ni?